Kronoloji tablosu
Gün belli değilse yalnız ay ya da yıl yazılmıştır. Kaynaklar bir tarihte ayrışıyorsa bu açıklamada belirtilir.
| Yıl ya da tarih | Olay | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| Temmuz 1921 | Ankara’da Maarif Kongresi | Kurtuluş Savaşı sürerken Ankara’da öğretmenlerin katıldığı bir eğitim kongresi toplandı; Atatürk açılışta konuşma yaptı. |
| 29 Ekim 1923 | Cumhuriyet’in ilanı | Yeni devlet kuruldu; eğitim kurumları henüz farklı yönetimlere bağlıydı. |
| 3 Mart 1924 | Tevhid-i Tedrisat Kanunu (430) | Bütün öğretim kurumları Maarif Vekâleti’ne bağlandı. Resmî Gazete’de 6 Mart 1924 (sayı 63). |
| 1924 | John Dewey’in Türkiye ziyareti | Amerikalı eğitimci, Türk hükûmetinin daveti üzerine Türkiye’deki eğitim üzerine rapor hazırladı. |
| 20 Nisan 1924 | 1924 Anayasası | Madde 87, ilköğretimden geçmeyi herkes için ödev, devlet okullarında ilköğretimi parasız saydı. |
| 1924 | Darülfünun’da ilahiyat fakültesi | Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun 4. maddesinin öngördüğü ilahiyat fakültesi Darülfünun’da kuruldu. |
| Mart 1926 | Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun (789) | Eğitim örgütünün (maarif teşkilatının) düzenlenmesi. Kaynaklarda gün farklı verilir; ay Mart’tır. |
| 1926 | Bakü Türkiyat Kongresi | Bakü’de toplanan kongrede Latin esaslı alfabe konusu da görüşüldü. |
| 1926 | Gazi Orta Muallim Mektebi | Ankara’da orta öğretim öğretmeni yetiştiren yüksek öğretmen okulu açıldı. |
| Mayıs 1928 | Alfabe komisyonu | Yeni harflerin hazırlanması için bir komisyon kuruldu. |
| Ağustos 1928 | Yeni harflerin halka tanıtılması | İstanbul’da Sarayburnu (Gülhane) Parkı’nda yapıldı; kaynaklar günü 9 ya da 10 Ağustos gecesi olarak verir. |
| 1 Kasım 1928 | Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun (1353) | Latin esaslı 29 harf kabul edildi. Resmî Gazete’de 3 Kasım 1928 (sayı 1030). |
| 24 Kasım 1928 | Millet Mektepleri Talimatnamesi | Millet Mekteplerinin işleyişini düzenleyen talimatname Resmî Gazete’de yayımlandı. |
| 1 Ocak 1929 | Millet Mektepleri açıldı; geçişin ilk büyük tarihi | Okuma yazma kursları resmen başladı. Aynı tarih, kanunda devlet daireleri ve kitaplar için yeni harfe geçiş tarihidir. |
| Nisan 1931 | Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti | Bugünkü Türk Tarih Kurumu’nun temeli olan cemiyet kuruldu. |
| Temmuz 1932 | Birinci Türk Tarih Kongresi | Ankara’da toplandı. |
| 1932 | Albert Malche raporu | İsviçreli eğitimci Albert Malche, İstanbul Darülfünunu hakkında rapor hazırladı (Mayıs 1932). |
| 12 Temmuz 1932 | Türk Dili Tetkik Cemiyeti | Bugünkü Türk Dil Kurumu’nun temeli olan cemiyet kuruldu. |
| 26 Eylül 1932 | Birinci Türk Dil Kurultayı | 26 Eylül–5 Ekim 1932’de Dolmabahçe Sarayı’nda toplandı. |
| 31 Mayıs 1933 | 2252 sayılı kanun | Darülfünun’un yerine İstanbul Üniversitesi’ni kuran kanun kabul edildi. |
| 1 Ağustos 1933 | İstanbul Üniversitesi | Darülfünun yeniden düzenlenerek İstanbul Üniversitesi oldu; derslere 1 Kasım 1933’te başlandı. |
| 1935 | Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi | Ankara’da kuruldu. |
| 10 Kasım 1938 | Atatürk’ün vefatı | Bu tarih, sitenin kapsadığı düzenlemelerin sonunu işaret eder. |
| 1940 | Köy Enstitüleri | Atatürk sonrası dönemde açılan bu kurumlar bu sitenin konusu değildir; yalnız süreklilik için anılır. |
Tabloyu nasıl okumalı?
- Kanunlar (430, 1353, 2252) kabul tarihiyle ve Resmî Gazete yayım tarihiyle birlikte verilir; iki tarih farklı olabilir.
- Kurum kuruluşları için önce kuruluş tarihi, sonra sonraki adı varsa o yazılır.
- Yıl ile belirtilen olaylar için kaynaklarda gün ya da ay ayrıntısı yoksa ya da tutarsızsa yıl yazılmıştır.
Kendini sına
Soruyu okuyun, yanıtınızı düşünün, sonra soruya dokunarak ya da Enter tuşuyla yanıtı açın.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu’ndan sonra mı, önce mi Türk harfleri kabul edildi?
Sonra. Tevhid-i Tedrisat 1924’tedir, Türk harflerinin kabulü 1928’dedir.
Millet Mektepleri resmen hangi tarihte açıldı?
1 Ocak 1929.
İstanbul Üniversitesi kuruluşundan önce hangi kurum vardı?
Darülfünun (İstanbul Darülfünunu).
Türk Dili Tetkik Cemiyeti hangi tarihte kuruldu?
12 Temmuz 1932.
Hangisi daha önce: Birinci Türk Dil Kurultayı mı, 2252 sayılı üniversite kanunu mu?
Dil Kurultayı (Eylül–Ekim 1932). Üniversite kanunu 31 Mayıs 1933’te kabul edildi.
Dayanak
Bu sayfadaki olguların dayanağı. Kanun numaraları ve tarihleri Resmî Gazete ile kanun kayıtlarından alınmıştır (430: kabul 3 Mart 1924, Resmî Gazete 6 Mart 1924, sayı 63; 1353: kabul 1 Kasım 1928, Resmî Gazete 3 Kasım 1928, sayı 1030; Millet Mektepleri Talimatnamesi: Resmî Gazete 24 Kasım 1928; 2252: kabul 31 Mayıs 1933). Kurum ve kongre tarihleri Atatürk Ansiklopedisi ve kaynakçadaki akademik eserlerle uyumludur. 789 sayılı kanunun gün olarak 2 ya da 22 Mart 1926 diye anıldığı görülür; bu yüzden yalnız ay yazılmıştır.