Öğretmenler için ders planı önerisi

Genel çerçeve

• Düzey: Ortaokul son sınıf ve lise; etkinlikler yaşa göre sadeleştirilebilir.
• Süre: İki ders saati (40 + 40 dakika) ya da dört kısa etkinlik olarak ayrı günlere bölünebilir.
• Not: Öğretim programlarındaki kazanım numaraları bu sayfada verilmemiştir; kullanmadan önce kendi okulunuzun güncel programıyla eşleştirin.
• Gereç: Bu sitenin zaman çizelgesi, sözlük ve yazdırılabilir özeti; kâğıt, kalem, yazıcı.

Öğrenme hedefleri

1. Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki eğitim düzenlemelerini yıl sırasıyla sıralar.
2. Bir kanunun adını, numarasını ve kabul tarihini kaynakta bulur.
3. Aynı olay için kaynaklarda farklı tarih bulunduğunda nasıl davranılacağını açıklar.
4. Bir düzenlemenin sonuçlarını farklı açılardan tartışır.

Etkinlik önerileri

1. Zaman şeridi (15 dakika)

Sınıfı gruplara bölün. Her gruba zaman çizelgesinden altı olay verin (tarihleri kapatılmış). Gruplar olayları sıralar, sonra çizelge ile karşılaştırır.

2. Kanun maddesi okuma (15 dakika)

Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun 1. maddesini öğrencilere okuyun: “Türkiye dahilindeki bütün müessesatı ilmiye ve tedrisiye Maarif Vekâletine merbuttur.” Sözlükten “müessese”, “ilmiye”, “tedrisat” ve “merbut” sözcüklerini bulup cümleyi günümüz Türkçesiyle yeniden yazdırın.

3. Alfabe atölyesi (15 dakika)

Öğrenciler 29 harfli Türk alfabesini yazar, kendi adlarını yazar. Sonra şu soru sorulur: Okuma yazma bilmeyen bir yetişkin için yeni bir alfabeyi öğrenmek hangi bakımdan kolay, hangi bakımdan zor olabilir?

4. Kaynak karşılaştırma (15 dakika)

Harf Devrimi sayfasındaki 9–10 Ağustos 1928 notunu gösterin. “İki kaynak aynı olay için farklı gün verirse ne yapardınız?” sorusunu tartıştırın. Beklenen yanıtlar: üçüncü bir kaynağa bakmak, kaynağın türünü (resmî kayıt, anı, ansiklopedi) değerlendirmek, belirsizliği açıkça belirtmek.

5. Sözlük bulmacası (10 dakika)

Öğrenciler sözlükten üç terim seçer; bir sınıf arkadaşına bu terimi günlük dille anlatır.

6. Kendini sına turu (10 dakika)

Her konu sayfasının sonundaki soruları sırayla sorun; yanıtları öğrenciler açılır kutudan kontrol eder.

Tarafsız tartışma soruları

Bu sorulara tek bir doğru yanıt yoktur; amaç, kanıtlara dayanarak düşünmeyi öğretmektir. Öğrencilerden görüşlerini kaynakla desteklemeleri istenmelidir.

1. Bir ülkedeki bütün okulların tek bakanlığa bağlanmasının hangi yararları ve hangi sınırlılıkları olabilir?
2. Bir ülkenin yazı sistemini değiştirmek hangi kolaylıkları, hangi zorlukları getirir?
3. Yüksek öğretim kurumlarında devlet desteği ile akademik özerklik arasında nasıl bir denge kurulabilir?
4. Bilimsel kurumların (tarih, dil) çalışmaları zamanla değerlendirilir ve değişir. Bir bilimsel görüşün sonradan düzeltilmesi neden normaldir?
5. Tarihte aynı olay için farklı kaynaklar farklı bilgi verdiğinde hangi ölçütlerle karar verilir?

Değerlendirme önerisi

• Zaman şeridinde olayların doğru sıralanması.
• Bir kanunun adı, numarası ve tarihinin kaynaktan doğru aktarılması.
• Tartışmada görüşün kanıtla desteklenmesi (kanıtın kendisi doğru ve görüş saygılı olmalıdır).
• Yazdırılabilir özetteki tabloyu kendi cümleleriyle yeniden yazma.

Farklılaştırma

• Destek isteyen öğrenciler için: Tarihleri kapatılmış zaman çizelgesi yerine yalnız üç ana tarih (3 Mart 1924, 1 Kasım 1928, 1 Ağustos 1933) verin.
• İleri düzey öğrenciler için: Kaynakçadaki iki akademik eserden aynı olayı okuyup karşılaştıran kısa bir yazı isteyin.
• Erişilebilirlik: Sayfalar büyük punto yazdırılabilir; tarayıcı yakınlaştırma ile okunabilir.

Kendini sına (öğretmen için)

Soruyu okuyun, yanıtınızı düşünün, sonra soruya dokunarak ya da Enter tuşuyla yanıtı açın.

Dayanak

Bu sayfadaki olguların dayanağı. Alıntılanan cümle 430 sayılı kanunun 1. maddesidir. Tarihler zaman çizelgesindeki kaynaklardan alınmıştır. Etkinlikler ve sorular bu sitenin önerisidir; resmî bir programın parçası değildir.